Ο τόμος περιλαμβάνει αυτοτελείς μελέτες που πραγματεύονται, από διαφορετική οπτική η κάθε μία, το σύνθετο πολιτισμικό φαινόμενο, που αποτελεί το Θέατρο. Το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως στο αρχαίο δράμα και στο Νεοελληνικό Θέατρο, που προσεγγίζονται από συγκριτολογική, παραστασιολογική, ιστορική και κοινωνιολογική άποψη, σε τρόπο ώστε η Ιστορία του Θεάτρου να αποκτά ένα στέρεο θεωρητικό υπόβαθρο και αντίστροφα η Θεωρία του Θεάτρου να βρίσκει μια ικανοποιητική εφαρμογή σε συγκεκριμένα παραδείγματα.
Ο αναγνώστης, μέσα από εργασίες, όπως για τη σκηνοθεσία και πρόσληψη του αρχαίου δράματος, τις όψεις του θεατρικού μοντερνισμού, τη συγκριτική θεατρολογία και τα προβλήματα περιοδολόγησης του Νεοελληνικού Θεάτρου, αποκτά γνώσεις και πληροφόρηση σε θέματα που αποτελούν πια κτήμα της θεατρολογικής έρευνας.
Παράλληλα όμως υπάρχουν και άλλες μελέτες, οι οποίες, εκτός από μια ίσως διαφορετική άποψη του συγγραφέα, προσφέρουν νέα ερευνητικά πεδία και διευρύνουν τα επιστημονικά ενδιαφέροντα σε τομείς όπως η θεατρική μνήμη, η οικονομία του θεάτρου, η πολιτισμική ώσμωση και διάδραση του «λαϊκού» και του «έντεχνου» θεάτρου.
Με τη δημοσίευση του παρόντος τόμου ολοκληρώνεται η ερευνητική-συγγραφική πορεία τριάντα ετών και ανοίγεται μια νέα.
H θεατρική παράσταση στο σχολείο αποτελεί την κορυφαία στιγμή έκφρασης των θεατρικών δραστηριοτήτων που πραγματοποιούνται μέσα στην τάξη και έξω απ’ αυτή. Ενώ όμως κάποιες από τις προγενέστερες μορφές έχουν καθαρά παιδαγωγικό και εκπαιδευτικό χαρακτήρα (δραματοποίηση), η θεατρική παράσταση συνιστά μια σύνθετη μορφή έκφρασης και επικοινωνίας των μαθητών, που επιδιώκει ταυτόχρονα μορφοπαιδευτικό και καλλιτεχνικό στόχο. Για τη σωστή προετοιμασία, την κατάλληλη υποδοχή και πρόσληψή της, αλλά και την ενεργό και ουσιαστική συμμετοχή του συνόλου της μαθητικής κοινότητας σ’ αυτήν απαιτούνται συνθήκες και προϋποθέσεις που δεν είναι πάντα αυτονόητες ούτε γνωστές. Η μελέτη αποσκοπεί στην ανάλυση των επιμέρους παραμέτρων της σχολικής θεατρικής παράστασης, στην επισήμανση των απαραιτήτων στοιχείων που θα οδηγήσουν σ’ ένα ολοκληρωμένο αποτέλεσμα και θα επιτελέσουν την ταυτόχρονα παιδαγωγική και καλλιτεχνική αποστολή της. Ως εφαρμογή των προηγούμενων θεωρητικών επισημάνσεων, ακολουθεί η παρουσίαση και επεξεργασία ενός σημαντικού αριθμού έργων που απευθύνονται κατεξοχήν σε παιδιά και νέους, και είναι κατάλληλα να παρουσιαστούν σε ποικίλου είδους πολιτιστικές δραστηριότητες στο Νηπιαγωγείο και το Δημοτικό
Μελέτες | Αρχή
Για το δράμα και το θέατρο, Αθήνα, Εξάντας, 2006
Μελέτες | Αρχή
Δρώμενα και Λαϊκό Θέατρο. Θράκη – Αιγαίο-Κύπρος. Συγκριτική Μελέτη, 2006
Μελέτες | Αρχή
Το Θέατρο στο Σχολείο. Μέθοδοι διδασκαλίας και εφαρμογής, Αθήνα, Ατραπός, 2004
Ανάλυση του ρόλου και της αποστολής που επιτελεί το θέατρο στο σχολείο ως παράσταση και ως τεχνική μάθησης (δραματοποίηση). Προτάσεις διδακτικής μεθοδολογίας για τη διδασκαλία του θεάτρου στην α/βάθμια και β/βάθμια εκπαίδευση. Ανάδειξη του πρωτοποριακού προτύπου εισαγωγής της θεατρικής παιδείας που εφάρμοσε ο Μίλτος Κουντουράς.
Μελέτες | Αρχή
Διαδρομές στη θεατρική ιστορία, Αθήνα, Εξάντας, 2004
Συλλογή άρθρων με ιστορικό χαρακτήρα, που εξακτινώνονται σ’ όλο το φάσμα του νεοελληνικού θεάτρου από την περίοδο του Κρητικού Θεάτρου μέχρι σήμερα. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται ήδη γνωστά και δημοσιευμένα κείμενα σε προγενέστερα βιβλία που έχουν εξαντληθεί (Ο αρκαδισμός στο ελληνικό θέατρο, Η λειτουργία του χρόνου στο «Πανηγύρι» του Δ. Κεχαΐδη) και νεότερα αδημοσίευτα, όπως Η ουτοπία του Θέσπη. No man’s land και θεατρική ψευδαίσθηση, Η θεατρική απεικόνιση της ιστορίας στο έργο του Β. Ρώτα, «Περί πατρότητος» στο θέατρο με αφορμή το έργο του Γρ. Ξενόπουλου, Λαϊκό θέατρο: παράδοση και μοντερνισμός κ.α
Μελέτες | Αρχή
Το Ελληνικό Θέατρο στον 20ο αιώνα. Πολιτισμικά πρότυπα και πρωτοτυπία, τομ. Α΄-Β΄, Αθήνα, Εξάντας, 2002
Αποτελεί μια σύνθετη προσέγγιση και μια κριτική αποτίμηση του ελληνικού θεάτρου στον 20ο αιώνα, τόσο ως δραματικής παραγωγής , όσο και σκηνικής πράξης. Στους δύο τόμους της μελέτης επιχειρείται, ύστερα από ένα εκτενές ιστορικό περίγραμμα του θέματος, η επισήμανση του ρόλου που διαδραμάτισαν συγκεκριμένα πρόσωπα στην ανάπτυξη και τη δημιουργία των τάσεων και των παραμέτρων του, κατά τη διάρκεια του περασμένου αιώνα. Επισημαίνεται ο ρόλος των θεατρικών σκηνών και σχημάτων στην πρόσληψη της δραματουργίας και αναλύονται οι επιδράσεις και τα δάνεια που έχει δεχθεί η νεοελληνική δραματουργία από το παγκόσμιο θέατρο. Εντοπίζεται η παρουσία του αρχαίου δράματος στη σύγχρονη θεατρική σκηνή, όπως επίσης και οι συσχετισμοί και οι άμεσες ή έμμεσες αναγωγές του νεοελληνικού στο αρχαιοελληνικό δράμα. Διερευνώνται ιδιαίτερες μορφές και κατηγορίες θεάτρου, όπως το μελόδραμα και η κωμωδία, ενώ επιχειρείται μια συγκριτολογική προσέγγιση και ένταξη του νεοελληνικού στο παγκόσμιο θέατρο. Η μελέτη προχωρεί στη διατύπωση μιας αντιστικτικής θεώρησης του θεάτρου με την ιστορική πραγματικότητα κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα και καταλήγει με επισήμανση της ιδιαιτερότητας του νεοελληνικού θεάτρου, η οποία συνίσταται στην ταυτότητα της διαφοράς σε σχέση με το παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκεται και λειτουργεί, διαφορά που συγκροτεί τη φυσιογνωμία όχι μόνο του θεάτρου, αλλά και του πολιτισμού στη σύγχρονη Ελλάδα
Μελέτες | Αρχή
Διδακτική του Θεάτρου, Αθήνα, Τυπωθήτω, σειρά «Θεατρική Παιδεία» /6, 1999
Παρουσιάζονται οι μορφές θεάτρου στην εκπαίδευση (θεατρικό παιχνίδι, δραματοποίηση, χάπενινγκ, σκετς, παράσταση), εντοπίζονται οι ιδιαιτερότητες και επισημαίνεται ο ρόλος που διαδραματίζει κάθε μία. Γίνεται μια εμπεριστατωμένη ανάλυση για την παρουσία του θεάτρου στο εκπαιδευτικό σύστημα ως διδασκομένου μαθήματος σε όλες τις βαθμίδες. Αναδεικνύεται η σπουδαιότητα της Διδακτικής του Θεάτρου, ως ενότητας του κλάδου Ειδική Διδακτική των μαθημάτων και δίνονται προτάσεις που αφορούν στον τρόπο διδασκαλίας του μαθήματος και την αξιολόγηση των μαθητών
Μελέτες | Αρχή
Θέατρο και Παιδεία, Αθήνα, Τελέθριον, 1997
Συλλογή άρθρων και μελετών ερευνητικού και δοκιμιακού χαρακτήρα, που κατατάσσονται σε πέντε ενότητες:
- θεωρητικός λόγος: περιλαμβάνει άρθρα θεωρίας του θεάτρου (θεατρικότητα-θεαματικότητα, σημειωτική του θεάτρου, θεωρίες της πρόσληψης, όρια της αφήγησης και προϋποθέσεις του δράματος, θεατρικός χώρος και πρόσληψη της δραματουργίας)
- θέατρο και δραματουργία στη νεότερη Ελλάδα: άρθρα που αναφέρονται σε περιόδους της ιστορίας του νεοελληνικού θεάτρου, όπως το κρητο-εφτανησιακό θέατρο, το θέατρο του νεοελληνικού Διαφωτισμού, το εργατικό δράμα, τον μικροαστισμό και την περιθωριοποίηση στο μεταπολεμικό ελληνικό θέατρο
- θέατρο για κοινό ανηλίκων θεατών: προσεγγίσεις στην τυπολογία του ανηλίκου θεατή, στους μηχανισμούς πρόσληψης του σκηνικού θεάματος, στην αισθητική και παιδαγωγική του θεάτρου για παιδιά και νέους
- θέατρο και εκπαίδευση: αναφέρεται στην παρουσία και το ρόλο του θεάτρου στην εκπαίδευση ως μορφοπαιδευτικού μέσου διδακτικής μεθοδολογίας (δραματοποίηση), καλλιτεχνικής έκφρασης (σχολική παράσταση) και μορφών εμψύχωσης (θεατρικό παιχνίδι)
- έρευνες και προτάσεις εφαρμογής: παρουσιάζονται τα πορίσματα ερευνητικών προγραμμάτων σχετικών με τη θεατρική παιδεία των εκπαιδευτικών α/βάθμιας και β/βάθμιας εκπαίδευσης, το πιλοτικό πρόγραμμα εισαγωγής της θεατρικής παιδείας στο σχολείο, που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος ΣΕΠΠΕ κ.α
Μελέτες | Αρχή
Θεατρική Παιδεία και Επιμόρφωση των Εκπαιδευτικών, Αθήνα, Τυπωθήτω,σειρά «Θεατρική Παιδεία»/3, 1997
Η ανάγκη θεατρικής παιδείας και επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών α/βάθμιας και β/βάθμιας εκπαίδευσης, αποτελεί γενική διαπίστωση. Η μελέτη έρχεται να ανταποκριθεί σ’ αυτό το ζητούμενο. Παρουσιάζει μια εισαγωγή στη θεωρία του θεάτρου με έννοιες όπως γενετική του θεάτρου και θεατρική επικοινωνία, δομές του χώρου και του χρόνου στο θέατρο και στις άλλες τέχνες. Συνεχίζει με μια διερεύνηση των μορφών και τρόπων έκφρασης του θεάτρου στην εκπαίδευση και ολοκληρώνεται με ερμηνευτικές προσεγγίσεις και προτάσεις εφαρμογής στο θέατρο για κοινό ανηλίκων θεατών
Μελέτες | Αρχή
Fantasyland. Θέατρο για παιδικό και νεανικό κοινό. Αθήνα, Τυπωθήτω, σειρά «Θεατρική Παιδεία»/1, 1996
Μελέτες | Αρχή
Από την τραγωδία στο δράμα. Κείμενα Συγκριτικής Θεατρολογίας, Αθήνα, εκδ. Αφων Τολίδη, σειρά «Θεατρική Ερευνα»,1994 . Βιβλιοκρισία : Μπ.Δερμιτζάκης Είτροός 13 (1997) 98-99
Μελέτες συγκριτικής θεατρολογίας που αναφέρονται κυρίως στο νεοελληνικό θέατρο και διαπραγματεύονται θέματα όπως Ο μύθος του τρωικού πολέμου. Από τους αρχαίους έλληνες τραγικούς στον Σαίξπηρ, Ελληνική-Αμερικανική δραματουργία. Παράλληλη ανάγνωση, Μεταπολεμικό ελληνικό θέατρο. Συνθήκες πρόσληψης και μηχανισμοί αφομοίωσης του ξένου προτύπου κ. α.
Μελέτες | Αρχή
Ιστορία και θεωρία στη θεατρική έρευνα, Αθήνα, εκδ. Αφων Τολίδη, σειρά «Θεατρική Έρευνα», 1992
Συλλογή άρθρων με ιστορικό και θεωρητικό περιεχόμενο, που διαπραγματεύονται θέματα όπως οι κώδικες επικοινωνίας στο θέατρο για παιδιά, ο ρόλος των προλόγων στο Κρητικό θέατρο, η διαλεκτική της θεατρικής επικοινωνίας, οι όψεις του μύθου του τρωικού πολέμου στη νεοελληνική δραματουργία, αισθητικές και ιδεολογικές παράμετροι στο νεοελληνικό θέατρο, κ.α.
Μελέτες | Αρχή
Κρητική Ματιά. Σπουδή στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, Αθήνα, εκδ. Αφων Τολίδη, 1992
Μελέτες | Αρχή
Γλώσσα και ιδεολογία στο Νεοελληνικό Διαφωτισμό, Αθήνα, Κουλτούρα, 1991
Μελέτες | Αρχή
Νεοελληνικό Θέατρο και Κοινωνία. Η σύγκρουση του νέου με το σύστημα στο θέατρο του 20ού αιώνα, Αθήνα, Βασιλόπουλος, 1990 [Tυπωθήτω, σειρά «Θεατρική Παιδεία» /7, 2001]
Μελέτες | Αρχή
Δοκίμια Θεατρολογίας, Αθήνα, Επικαιρότητα, 1990
Μελέτες | Αρχή
Νεοελληνικό Θέατρο: Ιστορία-Δραματουργία. Δώδεκα μελετήματα, Αθήνα, Κουλτούρα, 1987
Μελέτες | Αρχή
Το θεατρικό έργο του Γιάννη Καμπύση, Γιάννενα, Παράρτημα Επιστημονικής Επετηρίδας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, αρ.20,1984
Μελέτες | Αρχή
La notion de liberté chez Nikos Kazantzakis, thèse de doctorat de 3e cycle, Paris, Université Paris X Nanterre, 1979. Ελληνική μετάφραση: Η έννοια της ελευθερίας στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη, Αθήνα, Δωδώνη, 1983
Ανάλυση της σκέψης και του έργου του Ν. Καζαντζάκη με επίκεντρο την έννοια της ελευθερίας, η οποία εμφανίζεται ποικιλότροπα (εθνική, κοινωνική, amor fati, στιγμιαία) και διατρέχει όλο του το έργο (πεζογραφικό, θεατρικό, ποιητικό, φιλοσοφικό). Ένταξη του δημιουργού στην εποχή του, επισήμανση των κοινωνικών, φιλοσοφικών, πολιτισμικών παραμέτρων που διαμορφώνουν τη σκέψη του (εθνισμός, μαρξισμός, βουδισμός) και διαπίστωση των επιδράσεων που έχει δεχθεί από συγκεκριμένους διανοητές (Νίτσε, Μπερξόν)
Μελέτες | Αρχή
